Na sparing i mecz wybierz piłki ciśnieniowe z puszki, a bezciśnieniowe zostaw do kosza treningowego, serwisu i gry okazjonalnej. Ciśnieniowe odbijają się żywiej i dają lepsze czucie, ale po otwarciu puszki tracą ciśnienie, więc wymieniasz je po kilku godzinach gry. Bezciśnieniowe są twardsze i cięższe w odczuciu, za to nie "siadają" i leżą miesiącami. Poniżej tabela różnic, test, po którym poznasz martwą piłkę, oraz to, co zmienia gra na mączce.
Czym różni się piłka ciśnieniowa od bezciśnieniowej?
Różnica jest w środku piłki. Piłka ciśnieniowa ma gumowy rdzeń wypełniony gazem pod ciśnieniem wyższym od atmosferycznego. To on daje żywe, sprężyste odbicie. Gaz powoli ucieka przez gumę, dlatego takie piłki sprzedaje się w hermetycznych puszkach, a syk przy otwarciu to właśnie wyrównanie ciśnienia w puszce. Piłka bezciśnieniowa nie ma gazu pod ciśnieniem. Ma grubszą ściankę z gumy i odbija się dzięki jej sprężystości. Nie ma czego tracić, więc odbicie zostaje przez tygodnie, a nawet miesiące, a z czasem, gdy filc się ściera, piłka robi się lżejsza i odbija wyżej.
Oba rodzaje mogą spełniać przepisy. Międzynarodowa Federacja Tenisa (ITF) bada piłki, upuszczając je z wysokości 254 cm na twarde podłoże - standardowa piłka musi odbić się na 135-147 cm. Na liście piłek zatwierdzonych przez ITF są zarówno ciśnieniowe, jak i bezciśnieniowe.
| Kryterium | Piłka ciśnieniowa | Piłka bezciśnieniowa |
|---|---|---|
| Co daje odbicie | gaz pod ciśnieniem w rdzeniu | gruba gumowa ścianka |
| Czucie na rakiecie | miękkie, żywe | twardsze, "kamienne" przy mocnych uderzeniach |
| Waga w odczuciu | lżejsza | cięższa |
| Trwałość | kilka godzin intensywnej gry | tygodnie i miesiące |
| Po otwarciu puszki | traci ciśnienie nawet nieużywana | nie traci, może leżeć w koszu |
| Opakowanie | hermetyczna puszka 3-4 sztuki | woreczek, kosz, karton |
| Najlepsza do | sparingu, meczu, turnieju | kosza treningowego, serwisu, maszyny, gry okazjonalnej |
| Dla kogo | grający regularnie, każdy poziom | trener z koszem, rodzina grająca raz na jakiś czas |
Jakie piłki wybrać na trening, a jakie na mecz?
Zasada jest prosta: im bardziej gra przypomina mecz, tym bardziej potrzebujesz piłki ciśnieniowej. Producenci dzielą piłki ciśnieniowe na tańsze rekreacyjne i droższe turniejowe. Na amatorski sparing w zupełności wystarczy dobra piłka rekreacyjna z nowej puszki, a turniejowe mają sens wtedy, gdy grasz mecze ligowe lub turnieje.
- Sparing i mecz amatorski. Puszka nowych piłek ciśnieniowych. Na pierwszy sparing z nowym partnerem przynieś jedną puszkę, potem kupujcie na zmianę.
- Trening z trenerem. Do ćwiczeń z trenerem zwykle używa się kosza piłek treningowych: już nie do meczu, ale wciąż dobrych do powtarzania uderzeń. Jeśli chcesz zacząć od lekcji, zobacz stronę lekcje tenisa Wrocław.
- Trening serwisu w pojedynkę. Kosz bezciśnieniowych. Serwujesz dziesiątki razy i nie chcesz zużyć na to trzech puszek.
- Gra rekreacyjna raz w miesiącu. Bezciśnieniowe albo świeża puszka na każdy raz. Ciśnieniowe otwarte miesiąc temu odbiją się wyraźnie niżej niż nowe, nawet jeśli wyglądają jak nowe.
- Dzieci. Do około 10 lat nie żółte piłki, tylko etapowe: czerwone, pomarańczowe i zielone. Dobór opisuję w tekście jakie piłki tenisowe dla dziecka.
Jeśli wracasz do gry po latach, nie zaczynaj od piłek z szafy. Ta sama rada jest na liście w artykule o powrocie do tenisa po przerwie: stare ciśnieniowe piłki są martwe, nawet jeśli nikt nimi nie grał.
Po czym poznać, że piłki trzeba wymienić?
Nie ma jednej liczby godzin, bo zużycie zależy od siły uderzeń, nawierzchni i tego, jak długo piłki leżały otwarte. Zamiast kalendarza sprawdź pięć sygnałów:
- Test odbicia. Upuść starą i nową piłkę obok siebie z tej samej wysokości, około 2,5 metra, na twarde podłoże. W laboratorium ITF nowa piłka zrzucona z 254 cm odbija się na 135-147 cm, czyli mniej więcej do klatki piersiowej dorosłego. Na korcie czy kafelkach wynik będzie trochę inny, dlatego porównanie z nową piłką jest pewniejsze niż miarka. Jeśli stara odbija się wyraźnie niżej, na przykład poniżej pasa, jest martwa.
- Test ściskania. Ściśnij piłkę w dłoni. Nowa ciśnieniowa stawia wyraźny opór. Martwa daje się zgnieść bez wysiłku.
- Dźwięk. Martwa piłka brzmi głucho przy uderzeniu i odbiciu od kortu, nowa wydaje czysty, wyższy dźwięk.
- Filc. Łysy, wytarty filc sprawia, że piłka leci szybciej i mniej się kręci. Nastroszony, rozczochrany filc ją spowalnia. W obu przypadkach gra przestaje być przewidywalna.
- Różnica w komplecie. Gdy jedna piłka z puszki odbija się wyraźnie inaczej niż pozostałe, wymień cały komplet albo odłóż ją do kosza treningowego.
Dla porównania: w zawodowym tenisie piłki wymienia się po pierwszych 7 gemach, a potem co 9 gemów. Amator nie musi tak robić, ale to pokazuje, jak szybko piłka ciśnieniowa traci swoje właściwości przy mocnej grze.
| Sytuacja | Co zrobić z piłkami |
|---|---|
| Puszka otwarta wczoraj, jedna sesja gry | grać dalej |
| Kilka sesji intensywnej gry, odbicie wyraźnie niższe | do kosza treningowego |
| Puszka otwarta kilka tygodni temu, leżała w torbie | sprawdzić testem odbicia, zwykle tylko do ćwiczeń |
| Piłka mokra, ciężka od mączki | wysuszyć i oczyścić, na mecz wziąć nową |
| Pęknięta guma, odklejony filc | wyrzucić |
Jak gra się piłkami na mączce?
Wszystkie korty w Krzycka Park mają nawierzchnię z mączki, także te w hali i pod balonem, więc ta część jest dla naszych graczy najważniejsza. Mączka przykleja się do filcu, szczególnie gdy kort jest wilgotny. Piłka robi się wtedy cięższa i wolniejsza, a odbicie bardziej nieregularne. Dlatego:
- Wybieraj filc regular duty. Na pudełkach piłek znajdziesz oznaczenia filcu: regular duty to filc do mączki i kortów krytych, extra duty to grubszy filc pod twarde korty. Na mączce gruby filc szybciej zbiera mączkę i robi się ciężki.
- Strzepuj mączkę między wymianami. Lekkie uderzenie piłką o rakietę albo o but zdejmuje większość pyłu.
- Na twardym korcie wybierz extra duty. Grubszy filc dłużej wytrzymuje ścieranie o beton czy akryl, dlatego jest standardem na kortach twardych. Na trawę są osobne piłki, ale w Polsce to rzadkość.
- Nie mieszaj piłek z różnych nawierzchni. Piłki, którymi grałeś na twardym korcie, mają inaczej starty filc niż te z mączki.
- Mokre piłki susz w temperaturze pokojowej. Nie na kaloryferze, bo guma i filc tego nie lubią.
Więcej o tym, jak nawierzchnia kortu zmienia tempo i wysokość odbicia, znajdziesz w słowniku, a o grze zimą na korcie krytym w artykule tenis zimą we Wrocławiu.
Ile piłek potrzebujesz na godzinę gry?
- Singiel lub sparing: jedna puszka (3-4 piłki). Mniej oznacza ciągłe chodzenie po piłki.
- Debel: jedna puszka wystarczy, ale z czterema piłkami gra jest płynniejsza.
- Trening serwisu: im więcej, tym lepiej. Kosz kilkudziesięciu bezciśnieniowych to dużo mniej chodzenia niż trzy piłki.
Przechowywanie. Otwarte ciśnieniowe piłki trzymaj w zamkniętej puszce, w temperaturze pokojowej. Bagażnik samochodu latem i zimą to najgorsze miejsce: wysoka temperatura przyspiesza utratę ciśnienia, a mróz usztywnia gumę. Istnieją też szczelne tuby z pompką, które utrzymują ciśnienie dłużej - przydają się, jeśli grasz rzadko.
Dlaczego nie warto oszczędzać na piłkach do meczu?
Okiem trenera. Grałem turnieje Tennis Europe i ITF Juniors, potem przez 4 sezony grałem w lidze akademickiej NCAA Division II, po studiach rok pracowałem jako trener w John McEnroe Tennis Academy w Nowym Jorku, a dziś trenuję w Krzycka Park. Z perspektywy zawodnika i trenera widzę jedną prostą rzecz: piłka jest jedynym elementem sprzętu, który zużywa się w ciągu kilku godzin gry, a wielu amatorów oszczędza właśnie na niej. Martwa piłka wymusza mocniejsze uderzenia, żeby przelecieć siatkę, i uczy złego wyczucia długości. Gdy potem zagrasz nową, wiele piłek leci w aut.
Dlatego radzę dzielić piłki na trzy grupy: nowa puszka na mecz i sparing, starsze piłki do kosza na ćwiczenia, a zupełnie martwe do wyrzucenia. Tak samo jak z rakietą (o wyborze piszę w tekście jak wybrać rakietę tenisową): lepszy prosty sprzęt w dobrym stanie niż drogi w złym.
Podsumowanie: co kupić?
- Grasz regularnie sparingi lub mecze - piłki ciśnieniowe, nowa puszka co kilka godzin gry.
- Trenujesz serwis lub grasz rzadko - piłki bezciśnieniowe w koszu albo woreczku.
- Grasz na mączce - filc regular duty, strzepywanie mączki, suszenie po grze.
- Masz dziecko do około 10 lat - piłki etapowe, nie standardowe żółte.
Masz już piłki? Zarezerwuj kort w Krzycka Park i sprawdź je na mączce.
Najczęstsze pytania
Czym różnią się piłki ciśnieniowe od bezciśnieniowych?
Piłka ciśnieniowa ma w środku gaz pod ciśnieniem wyższym od atmosferycznego i to on daje jej żywe odbicie. Piłka bezciśnieniowa ma grubszą gumową ściankę bez gazu, odbija się dzięki samej gumie, jest twardsza i cięższa w odczuciu, ale nie traci ciśnienia, więc służy dużo dłużej.
Jakie piłki tenisowe wybrać na początek?
Na sparing i mecz amatorski - zwykłe piłki ciśnieniowe z puszki. Bezciśnieniowe mają sens w koszu do ćwiczeń, na trening serwisu, do maszyny i do gry rekreacyjnej raz na jakiś czas, bo leżą miesiącami i nadal się odbijają.
Jak długo wytrzymuje puszka piłek tenisowych?
Zamknięta puszka utrzymuje ciśnienie długo, ale po otwarciu piłki zaczynają je tracić nawet bez gry. Przy regularnej grze amatora komplet piłek ciśnieniowych zwykle wystarcza na kilka godzin intensywnej gry, potem odbicie wyraźnie słabnie. Najpewniej ocenisz to testem odbicia i ściskania, a nie kalendarzem.
Jak sprawdzić, czy piłka tenisowa jest jeszcze dobra?
Upuść ją obok nowej piłki z tej samej wysokości, około 2,5 metra, na twarde podłoże. Przepisy ITF wymagają, żeby standardowa nowa piłka odbiła się na 135-147 cm. Jeśli Twoja odbija się wyraźnie niżej niż nowa, łatwo się zgniata w dłoni albo ma wytarty filc, czas na nową puszkę.
Czy na mączkę potrzebne są inne piłki?
Na mączkę i korty kryte dobrze sprawdzają się piłki z filcem oznaczonym jako regular duty, który zbiera mniej mączki. Filc extra duty jest grubszy i projektowany pod twarde korty, na mączce szybciej robi się ciężki.
