W tenisie punkty w gemie liczysz tak: 0, 15, 30, 40, gem. Gema wygrywasz, gdy masz co najmniej cztery punkty i dwa punkty przewagi. Seta wygrywasz, gdy masz sześć gemów i dwa gemy przewagi (przy 6:6 gra się tie-break), a mecz zwykle po dwóch wygranych setach. Poniżej rozpisuję całą drabinkę, tie-break punkt po punkcie i sposób odczytywania wyniku. Ogólny przegląd zasad znajdziesz w tekście zasady gry w tenisie, tu skupiam się wyłącznie na liczeniu.
Jeśli chcesz oswoić punktację od razu na korcie, zobacz lekcje tenisa we Wrocławiu.
Jak liczy się punkty w tenisie?
Punkty rozgrywa się na trzech poziomach: punkt, gem, set.
| Poziom | Jak go wygrać |
|---|---|
| Punkt | zdobywasz go, gdy rywal nie odda piłki w kort |
| Gem | 4 punkty (0, 15, 30, 40, gem), przewaga min. 2 punktów |
| Set | 6 gemów, przewaga min. 2 gemów; przy 6:6 tie-break |
| Mecz | zwykle 2 wygrane sety (do trzech w niektórych turniejach męskich) |
Zero w gemie nazywa się "love" (z angielskiego) albo po prostu "zero". Kolejne punkty to 15, 30, 40, a czwarty wygrany punkt kończy gema. Nazwy 15, 30, 40 to tylko umowne etykiety, nie "wartość" punktu: wygrany pierwszy punkt to 15, drugi 30, trzeci 40.
Co to jest deuce i przewaga?
Przy stanie 40:40 mówi się deuce, po polsku "równowaga". Jeden punkt nie wystarcza, bo gem musi się kończyć dwupunktową przewagą:
- Wygrywasz punkt po deuce: masz przewagę (advantage).
- Wygrywasz kolejny: gem Twój.
- Rywal wygrywa punkt przy Twojej przewadze: wracacie do deuce.
Takich powrotów może być wiele, więc jeden gem potrafi trwać kilkanaście punktów. W części rozgrywek amatorskich i w deblu stosuje się skrót, no-ad: przy 40:40 gra się jeden punkt decydujący, a odbierający wybiera, z której strony kortu odbiera. Zawsze ustal to z rywalem przed pierwszym punktem.
Kiedy set kończy się 6:4, a kiedy 7:5 lub 7:6?
Set wygrywa ten, kto pierwszy ma sześć gemów i prowadzi co najmniej dwoma. To daje trzy typowe scenariusze:
| Wynik seta | Co się stało |
|---|---|
| 6:0 do 6:4 | ktoś wygrał sześć gemów z przewagą dwóch lub więcej |
| 7:5 | było 5:5, ktoś wygrał gema (6:5), a potem następnego |
| 7:6 | było 6:6 i rozegrano tie-break |
Przy 5:5 gra toczy się do 7:5 albo do 6:6, a przy 6:6 do tie-breaka (jeśli regulamin go przewiduje). Wynik 6:5 nie kończy seta.
Jak działa tie-break krok po kroku?
Przy 6:6 rozgrywa się tie-break, czyli jedną skróconą grę. Punkty liczysz tu zwykłymi cyframi: 1, 2, 3 i dalej. Wygrywa ten, kto pierwszy ma 7 punktów i prowadzi o co najmniej dwa. Przy 6:6 w tie-breaku gra toczy się dalej do przewagi dwóch punktów, więc może skończyć się na przykład 9:7.
Serwisy zmieniają się inaczej niż w zwykłym gemie. Załóżmy, że pierwszy serwuje zawodnik A:
| Punkty | Kto serwuje | Uwaga |
|---|---|---|
| 1 | A | pierwszy punkt, z prawej strony |
| 2 i 3 | B | po dwa punkty z rzędu |
| 4 i 5 | A | |
| 6 i 7 | B | po 6 punktach zmieniacie strony kortu |
| 8 i 9 | A | i tak dalej, na zmianę po dwa punkty |
Po tie-breaku zmieniacie strony, a w następnym secie pierwszy serwuje ten zawodnik, który w tie-breaku odbierał jako pierwszy. Zapis wyniku seta po tie-breaku wygląda tak: 7:6(5). Liczba w nawiasie to punkty, które zdobył przegrany w tie-breaku.
Czym jest super tie-break?
Super tie-break (tie-break do dziesięciu) zastępuje decydujący trzeci set. Gra się do 10 punktów, nadal z przewagą dwóch, a serwisy i zmiany stron liczą się tak samo jak w zwykłym tie-breaku. Spotkasz go w ligach amatorskich, w deblu i w części turniejów. Przed meczem zapytaj więc: "Gramy trzeciego seta czy super tie-break?" To pytanie oszczędza później wielu nieporozumień.
Jak czytać wynik meczu?
W gemie wynik podaje się najpierw dla serwującego: "30:15" oznacza, że serwujący ma 30, a odbierający 15. Wynik meczu zapisuje się set po secie:
| Zapis | Znaczenie |
|---|---|
| 6:4, 6:3 | pierwszy zawodnik wygrał mecz 2:0 w setach |
| 6:4, 3:6, 7:6(5) | trzy sety, w trzecim tie-break wygrany 7:5 (przegrany zdobył 5 punktów) |
| 6:4, 3:6, 10:7 | trzeci set zastąpił super tie-break wygrany 10:7 |
| 40:40 | deuce w trwającym gemie |
W trakcie gry wołaj wynik głośno przed każdym punktem. To najprostszy sposób, żeby uniknąć sporu o to, kto prowadzi.
Skąd w ogóle 15, 30, 40?
Pochodzenie tej numeracji nie jest jednoznacznie ustalone. Krąży kilka teorii, ale historycy nie są co do nich zgodni, więc nie traktuj żadnej jako faktu. Dla gry nie ma to znaczenia: liczy się, że znasz kolejność 0, 15, 30, 40, gem.
Okiem trenera. Przez cztery sezony grałem w lidze akademickiej NCAA w USA, także w deblu i w meczach drużynowych. Wynika stąd moja główna rada: format rozgrywek bywa różny, więc przed każdym meczem upewnij się, czy gracie trzeciego seta, czy super tie-break, i czy w gemach jest przewaga czy no-ad. Różnica w formacie zmienia to, jak rozkładasz siły i w którym momencie wchodzisz w grę ryzykowniej.
Jak ćwiczyć liczenie punktów w praktyce?
Punktacja najszybciej wchodzi do głowy, gdy rozegrasz kilka gemów z trenerem, który na bieżąco podpowiada wynik. Dorośli początkujący trafiają w Krzycka Park do programu TENIS DOROSŁY - START w grupach do 6 osób, a zapisy prowadzimy przez stronę zapisy. Lekcja próbna kosztuje 90 zł (cennik na sezon zimowy 2026/2027, aktualny na stronie cennik). Zanim wejdziesz na kort, możesz też przeczytać, jak zacząć grać w tenisa jako dorosły.
Podsumowanie
- Gem: 0, 15, 30, 40, gem; przewaga min. 2 punktów (przy 40:40 deuce).
- Set: 6 gemów z przewagą 2, przy 6:6 tie-break do 7 punktów.
- Tie-break: pierwszy punkt serwuje jeden gracz, potem serwis zmienia się co 2 punkty, a strony co 6.
- Super tie-break i no-ad to skróty spotykane w amatorskich rozgrywkach - ustal je przed meczem.
Najczęstsze pytania
Dlaczego w tenisie liczy się 15, 30, 40?
Nie ma jednej, pewnej odpowiedzi. Istnieje kilka teorii o pochodzeniu tej numeracji, ale żadna nie jest przesądzona. W praktyce wystarczy pamiętać, że to tylko nazwy kolejnych punktów w gemie: 0, 15, 30, 40, gem.
Ile punktów trzeba wygrać, żeby wygrać gema?
Cztery, ale z przewagą co najmniej dwóch punktów. Przy stanie 40:40 (deuce) trzeba więc wygrać dwa punkty z rzędu.
Przy jakim wyniku gra się tie-break?
Przy 6:6 w secie, o ile regulamin rozgrywek przewiduje tie-break. Gra się do siedmiu punktów z przewagą dwóch, a punkty liczy się zwykłymi cyframi.
Co to jest super tie-break?
Tie-break do dziesięciu punktów z przewagą dwóch, który w części rozgrywek zastępuje decydujący trzeci set. Sprawdź regulamin turnieju lub ustal format z rywalem przed meczem.
Co to jest no-ad?
Uproszczona zasada: przy 40:40 gra się jeden punkt decydujący, bez przewagi. Odbierający wybiera, z której strony kortu odbiera.
